ตำนาน
วัดบ้านกร่าง

สงครามยุทธหัตถี

ตามตำนานและประวัติศาสตร์ที่สืบทอดกันมา พระขุนแผนวัดบ้านกร่างมีความเกี่ยวเนื่องอย่างใกล้ชิดกับสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ระหว่างปี พ.ศ. 2135–2137 หลังจากเสร็จสิ้นสงครามยุทธหัตถีกับพระมหาอุปราชา

สันนิษฐานว่าหลังจากที่พระองค์ทรงมีชัยเหนือพม่า ทรงเดินทัพกลับมาพักทัพ ณ บริเวณวัดบ้านกร่าง และมีพระราชดำริให้สร้างพระเครื่องเนื้อดินเผาจำนวนมหาศาล (ตามประเพณีโบราณ 84,000 องค์ เท่ากับจำนวนพระธรรมขันธ์) เพื่อบรรจุไว้ในเจดีย์วัดบ้านกร่าง

วัตถุประสงค์หลัก:

• เพื่ออุทิศส่วนกุศล ให้แก่เหล่าทหารหาญที่พลีชีพในสงคราม
• เพื่อสืบทอดพระศาสนา ตามธรรมเนียมกษัตริย์นักรบในสมัยอยุธยา

นี่คือเหตุผลที่พระกรุวัดบ้านกร่างมีชื่อเสียงด้าน "คงกระพันชาตรี" และ "แคล้วคลาด" เนื่องจากถูกสร้างขึ้นในบรรยากาศของสงครามและการป้องกันประเทศ

การค้นพบทางโบราณคดี

การค้นพบพระกรุวัดบ้านกร่างอย่างเป็นทางการเกิดขึ้นราวปี พ.ศ. 2445 เมื่อเจดีย์เก่าหลังพระวิหารวัดบ้านกร่างพังทลายลง ชาวบ้านในสมัยนั้นพบพระเครื่องจำนวนมากกระจัดกระจายอยู่

มวลสารและองค์ประกอบ: เนื้อดินเผา (Nuea Din)

มาตรฐานสากลที่ยอมรับสำหรับพระขุนแผนวัดบ้านกร่างคือ "เนื้อดินเผา" ซึ่งมีลักษณะเฉพาะ:

• ดินหยาบ: มีส่วนผสมของกรวด ทราย และแร่ธาตุต่างๆ
• ความแกร่ง: ผ่านการเผาด้วยความร้อนสูง ทำให้เนื้อมีความทนทาน สีมีตั้งแต่ส้มหม้อใหม่ แดง น้ำตาล ไปจนถึงเขียวดำ
• รอย "ว่านหลุด": ผิวพระมักมีรูพรุนเล็กๆ เกิดจากมวลสารที่เป็นพืชหรือว่านสลายตัวไปตามกาลเวลา